خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: در سوره مومن، آیه ۴۶، سخن از یک جمعیّت ظالم و ستمگر یعنی «آل فرعون» در میان است که درست نقطه مقابل شهدا هستند؛ قرآن حالِ آنها را بعد از مرگ چنین بیان می کند: (آنها هر صبح و شام بر آتش عرضه می شوند و آن روزی که قیامت بر پا می گردد دستور داده می شود که آل فرعون را داخل در اشدّ عذاب کنید!)؛ «اَلنّارُ یُعْرَضُوْنَ عَلَیْها غُدَوّاً وَ عَشِّیّاً وَ یَوْمَ تَقُوْمُ السّاعَةُ اَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ اَشَدَّ الْعَذابِ».
پر واضح است که منظور از آتش که آل فرعون صبح و شام بر آن عرضه می شوند آتش برزخی است؛ چراکه آنها از دنیا رفته اند و هنوز هم قیامت برپا نشده، به علاوه مجازات آنها در قیامت صبح و شام نیست؛ بلکه به طور دائم در اشد عذاب خواهند بود (همان گونه که ذیل آیه گواهی می دهد).
این تعبیر، شاهد زنده ای بر بقای روح است؛ چراکه اگر روح باقی نباشد چه چیزی را صبح و شام بر آتش عرضه می کنند؟ آیا تنها جسم بی جان و خاک شده؟ این که تأثیری ندارد. پس باید روح آنها باقی بماند و دارای درک و شعور باشد و در عالم برزخ هر صبح و شام گرفتار عذاب الهی گردد.
تعبیر به «غُدُوّ و عَشِیّ»؛ (صبح و شام) ممکن به خاطر آن باشد که موقع صبح و شام از مواقع قدرت نمایی طاغوتیان و عیش و نوش آنهاست، درست در همین ساعات گرفتار مجازات الهی می شوند. تعبیر «یُعْرَضُونَ»؛ (عرضه می شوند) مسلماً با داخل شدن در آتش که در ذیل آیه آمده تفاوت دارد و ممکن است اشاره به نزدیک شدن آتش به آنها بوده باشد.
آری در برزخ نزدیک آتش دوزخ می شوند و در قیامت داخل آن! بسیاری از مفسّران این آیه را دلیل بر عذاب قبر و برزخ گرفته اند(۱) و مسلم است که عذاب قبر و برزخ بدون بقای روح، معنا و مفهومی نخواهد داشت.
در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله وسلم) می خوانیم که فرمود: «هر یک از شما [وقتی] از دنیا می رود صبح و شام جایگاهش را در قیامت به او عرضه می کنند، اگر بهشتی باشد جایش را در بهشت و اگر دوزخی باشد در جهنم به او نشان می دهند و به او گفته می شود: این جایگاه تو است در قیامت و همین امر مایه نشاط یا شکنجه و عذاب اوست».(۲) این حدیث نشان می دهد که پاداش و کیفر برزخی منحصر به شهیدان یا آل فرعون نیست و دیگران را نیز شامل می شود. (۳)
پی نوشت:
(۱). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، طبرسی، فضل بن حسن، انتشارات ناصر خسرو، تهران، ۱۳۷۲ شمسی، چاپ سوم، ج ۸، ص ۸۱۸، المعنی؛ مفاتیح الغیب، فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، دار احیاء التراث العربی، بیروت، ۱۴۲۰ قمری، چاپ سوم، ج ۲۷، ص ۵۲۱، سوره غافر، آیات ۴۵ الی ۵۰؛ الجامع لأحکام القرآن، قرطبی، محمد بن احمد، انتشارات ناصر خسرو، تهران، ۱۳۶۴ شمسی، چاپ اول، ج ۱۵، ص ۳۱۸، سوره غافر، آیات ۴۵ الی ۴۶؛ المیزان فی تفسیر القرآن، طباطبایی، سید محمد حسین، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، ۱۴۱۷ قمری، چاپ پنجم، ج ۱۷، ص ۳۳۵، (بیان).
نظر شما