۱۶ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۱
اندیشه‌های سیاسی مرحوم آیت‌الله العظمی فیاض؛ بخش اول: از جایگاه حاکمیت الهی تا تشکیل حکومت اسلامی

اندیشه‌های سیاسی مرحوم آیت‌الله العظمی فیاض از موضوعاتی است که کمتر مورد توجه محققان قرار گرفته است. انحصار حق ولایت بر مردم به خداوند، لزوم تشکیل حکومت اسلامی، برقراری عدالت مهمترین هدف تشکیل حکومت در اندیشه اسلام، لزوم نظارت حاکم اسلامی بر فعالیت‌های کارگزاران در همه ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی بخش از اندیشه‌های سیاسی ایشان است.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ مرحوم آیت‌الله العظمی فیاض، در طول حیات مبارک خویش، علاوه بر یاری مراجع معظم تقلید در به ثمر رساندن اهداف علمی و اجتماعی آنان، در طول بیش از ۶۰ سال تدریس در حوزه علمیه نجف و تربیت صدها شاگرد برجسته، تالیفات متعددی از خود به یادگار گذاشتند که به‌عنوان نمونه می‌توان به کتاب «المباحث الاصولیة» در ۱۵ جلد، «محاضرات فی اصول الفقه» در ۴ جلد، «تعالیق مبسوطة علی العروة الوثقی» در ۱۰ جلد، «منهاج الصالحین» در ۳ جلد و ده‌ها عنوان کتاب دیگر اشاره کرد که برخی از این آثار به همت علاقمندان ایشان، به زبان‌های مختلف مانند اردو، فارسی و انگلیسی ترجمه شده است.

اگرچه در نگاه عمومی، ایشان یک فقیه سنتی شناخته می‌شد که در فعالیت‌های علمی خویش، به مسائل مرتبط با حکومت اسلامی یا نیازهای جدید جامعه دیدگاهی نداشته‌اند، اما با نگاهی اجمالی در میان آثار ایشان می‌توان موضوعاتی مانند کتاب «بنوک»، ترجمه‌شده با عنوان «بانکداری از نگاه اسلام» یا کتاب «موقع المرأة فی النظام السیاسی الاسلامی»، ترجمه‌شده با عنوان «جایگاه زن در نظام سیاسی اسلام» همچنین کتاب ««الأنموذج فی منهج الحکومة الاسلامیة، القائمة علی اساس الحاکمیة لله تعالی» ترجمه‌شده با عنوان «الگوی حکومت اسلامی» بخشی از آثار ایشان در موضوعات مختلف با نیازهای امروز جامعه اسلامی و بیان دیدگاه‌های ایشان در موضوع حکومت  اسلامی است.

به‌عنوان نمونه در کتاب «بانکداری از نگاه اسلام» موضوعاتی همچون روش‌های جایگزینی سیستم ربوی بانک‌ها با روش‌هایی مانند عقد مضاربه، عقد مشارکت، عقد مرابحه، عقد وکالت، عقد سلم، فروش پول نقدی معین و مشخص به‌مثل آن به‌صورت کلی در ذمه، همچنین احکام فقهی خدمات مختلفی مانند ضمانت، سهام، بورس، اوراق، معامله ارز، سفته، انواع حساب بانکی، انواع کارت‌های اعتباری، انواع سپرده‌گذاری، گشایش اعتبار بیان شده است.

بدون شک در میان ده‌ها جلد کتاب تالیف‌شده توسط ایشان که تمامی آنها به زبان عربی تدوین شده، نشانه‌های فراوانی از دیدگاه‌های سیاسی ایشان دیده می‌شود، به‌عنوان نمونه ایشان در کتاب «جایگاه زن در نظام اسلامی»، پذیرش هر نوع سمت در حکومت اسلامی برای بانوان در سطوح مختلف فقهی یا سیاسی مانند زعامت، قضاوت، وکالت، وزارت و موارد دیگر را مشروط به حفظ شرف، عزت و عفت زن، جایز دانسته‌اند. همچنین ایشان در همین کتاب، صلاحیت حکومت اسلامی در قانونگداری در موضوع حقوق خانواده، از جمله تعیین محدوده مهریه را تایید می‌کنند.

ایشان در بخش دیگری از این کتاب، با تاکید بر اینکه تنها خداوند حق حاکمیت بر مردم را دارد و خداوند حاکمان بر مردم را تنها در دو گروه معرفی شده با نام مشخص و صفات روشن یعنی ائمه(ع) یا معرفی‌شده توسط اوصاف یعنی فقیهان در دوران غیبت معرفی می‌کنند و هرگونه تعیین حاکم، خارج از این دو را حاکمیت نامشروع می‌نامند. ایشان در همین کتاب می‌نویسند: «مقام حاکم در حکومت شرعی، در  اجرای دستور الهی و تطبیق آن در همه عرصه‌های اقتصادی، سیاسی، حقوقی، عدالت اجتماعی، فرهنگی، امنیتی و غیره در مشورت و گفتگو با علما و کارشناسان نخبه و شایسته کشور، از قدرت وسیعی برخوردار است».

از دیدگاه ایشان، تلاش برای تشکیل حکومت اسلامی، یک وظیفه همگانی است؛ به‌گونه‌ای که در کتاب «جایگاه زن در نظام سیاسی اسلام» نگاشته‌اند: «اگر برای تشکیل حکومت اسلامی، موانعی وجود داشته باشد، وظیفه علما و مراجع بزرگوار است که مردم را هدایت و ارشاد کنند و تصمیم‌گیران را به تصمیم دولتی که شریعت در آن حاکم باشند، دعوت نمایند.»

در بخش‌های بعدی این نوشته، ابعاد، ویژگی‌ها و  اهداف تشکیل حکومت اسلامی از دیدگاه مرحوم آیت‌الله العظمی فیاض بررسی خواهد شد.

سید علی‌اصغر حسینی/ ابنا

......................

پایان پیام

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha