چهار پرونده‌ای که در قیامت گشوده می‌شود

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا:

از آیات «قرآن مجید» به خوبی استفاده می شود که برای هر انسانی سه نوع «کتاب» یا «نامه عمل» وجود دارد:
1. نخست کتابی است که برای هر انسانی جداگانه موجود است و تمام جزئیات اعمال او در آن منعکس است و همان است که گاه به دست راست و گاه به دست چپ داده می شود، این معنا در تعدادی از آیات منعکس می باشد از جمله: آیه 13 سوره «اسراء» که می فرماید: «وَ کُلَّ اِنْسَانٍ اَلْزَمْنَاهُ طَائِرَهُ فِی عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ کِتَاباً یَلْقَاهُ مَنْشُوراً * اِقْرَأْ کِتابَکَ کَفَی بِنَفْسِکَ الْیَوْمَ عَلَیْکَ حَسِیباً».

تعبیر «کُلَّ اِنْسَانٍ»؛ (هر انسانی) و همچنین «کِتابَکَ»؛ (نامه اعمال خودت) اشارات روشنی به این نامه اعمال اختصاصی است. جمله «هَاؤُمُ اقْرَؤُوا کِتَابِیَه» و جمله «یا لَیْتَنِی لَمْ اُوتَ کِتَابِیَه» در سوره «حاقّه»، آیات 19 و 25 که می فرماید: «بیایید نامه اعمال مرا بخوانید» یا می فرماید: «ای کاش نامه اعمال من به دست من سپرده نمی شد» اشارات دیگری در همین زمینه است.

2. دوم، نامه اعمال امت هاست که مجموعه اعمال یک امّت در آن جمع است، چنانکه در آیه 28 سوره «جاثیه» می خوانیم: «کُلُّ اُمَّةٍ تُدْعَی اِلَی کِتَابِهَا»؛ (هر امتی به سوی نامه اعمالش فرا خوانده می شود). تعبیر به «کتاب» به صورت مفرد نه جمع، آن هم برای یک امّت، شاهد مقصود ماست.

3. سوم، کتاب واحدی است که اعمال همه امت ها و تمام اوّلین و آخرین در آن ثبت است و در حقیقت به منزله دفتر کلّ همگانی و مرکزی محسوب می شود، در آیه 49 سوره «کهف» به این نامه عمل اشاره شده، می فرماید: «وَ وُضِعَ الْکِتَابُ فَتَرَی الْمُجْرِمِینَ مُشْفِقِینَ مِمَّا فِیهِ»؛ (کتاب در آنجا گذارده می شود و می بینی که همه گناهکاران از آنچه در آن است ترسانند!).

و از این روشن تر، آیه 12 سوره «یس» است که بعد از ذکر احیاء مردگان و بیان نوشتن اعمال و آثار آنها از سوی خداوند، می افزاید: «وَ کُلَّ شَیْءٍ اَحْصَیْنَاهُ فِی اِمَامٍ مُبِینٍ»؛ (ما همه چیز را در کتابِ آشکار احصاء کردیم) زیرا ذکر «امام» که منظور از آن ـ کتاب و نامه اعمال است ـ به صورت نکره که به معنای مفرد است آن هم برای ثبت همه چیز، دلیل بر جمع اعمال تمام خلایق؛ بلکه همه اشیاء در یک کتاب است.

مرحوم علّامه طباطبایی در تفسیر «المیزان» نیز اشاره به این سه نوع نامه اعمال فرموده، هر چند آیاتی که مورد استشهاد ایشان است با آنچه در بالا آوردیم در بعضی قسمتها متفاوت است.(1)
ناگفته نماند که از آیات سوره «مطفّفین»، آیات 7 و 18 ممکن است استفاده شود که «اَبْرار» و «فُجّار»؛ (نیکان) و (بدان) نیز هر یک کتابی مخصوص به خود دارند: «اِنَّ کِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِی سِجِّینٍ * ... * کَلَّا اِنَّ کِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِی عِلِّیِّینَ» و این، نوع چهارمی از نامه های اعمال محسوب می شود.

به هر حال واضح است که منافاتی در میان این کتابها نیست و هیچ مانعی ندارد که یک «عمل» را برای محکم کاری و تأکید در کتابها و دفترهای متعدد ثبت کنند، مردم در زندگی دنیای خود نیز گاه چنین کارهایی را انجام می دهند.
و در هر صورت، اینها همه تأکیدی است برای این حقیقت که انسان کاملا بیدار و هشیار باشد و بداند اعمال او نه در یک جا که در چندین جا ثبت و ضبط می شود و امکان ندارد کاری از او سر بزند و روز قیامت حساب نشود و تازه در ماورای همه اینها علم و آگاهی پروردگار است.(2)

پی نوشت: